İyi Günler Sevgili Hocam
Size bu satırları Sinop ili Durağan İlçesinden yazmaktayım. İlçemin tarihi konusunda çeşitli bulgularım var. Bunları sizinle paylaşmak ve değerli görüşlerinizi almak istiyorum.
Öncelikle Durağan Sinop a bağlı bir ilçe olup içinden Gökırmak (Amnias) ve Kızılırmak geçer. Gökırmakla Kızılırmak Durağanda birleşir.
Durağan ilçemizin adının ilçede kurulu Selçuklu Yapısı Durak Han dan geldiği söyleniyordu.Halk dilinde söylene söylene Durağan'a dönüşmüş olduğu bildiriliyordu. Bu konuya şüpheyle baktım ve Bilge Umar'ın Türkiye'deki Tarihsel Adlar adlı eserinde Durağan Maddesinin şöyle geçtiğini hayretle gördüm.
Bilge Umar'a göre "Adın Durahan değil, Durağan olması gerçek kökeni ve aşamalarını belli ediyor. Anlaşılıyor ki, Türkleşme dönemi başında kasabanın adı Dura idi; Durak Han'ın aslı Dura Hanı olduğu gibi Durağan da Dura-(a)gan'dan gelir; -agan, Ermenicenin " -sal , -halkı " anlamındaki takısıdır. Dura ise, İÖ 1. binyıldan, Luwi dili ardılı yerli dilden kalmadır ve yörenin Atys/Otys tapkısı egemenliğinde olduğuna işaret eder: Tu-(u)ra, "Yüce (A) tu/Atys" dir."
Bu bulguya göre Dura kelimesi önce fazla bir şey ifade etmemiş iken çocukluğumda inek güttüğüm yer olan "Dura Deresi" aklıma geldi. Ve bu müthiş bir şimşek gibi beynimde çaktı. Uydu fotolarından "Dura Deresi"nin başlangıcının Ada Dağı tepesinde bulunan ve halk arasında eski bir yerleşim yeri olduğu rivayet edilen düzlüğe ulaşıyordu. Antik Dura acaba burası mı derken birde Adadura ülkesi çıktı karşıma. İlçemizde "Ada dağında" "Dura deresi" günümüzde aynen bu kullanım şekliyle halen var. Acaba Adadura ülkesine bu verilerle ulaşabilir miyiz? Arkeolojik çalışma yapılır ve antik kent açığa çıkarılabilir mi?
Bunlar bir Durağanlı olarak benim arzularım. Bilimsel kökenimiz fazla yok. Fakat aklımızın erdiğince bu yorumda bulundum.
Hocam siz bu konuda ne düşünürsünüz? Durağan adı gerçekten Dura 'dan mı gelir? Hitit belgelerinde adı geçen Adadura ülkesi benim tahmin ettiğim yerde olma durumu varmıdır? Acaba burası ile ilgilenecek bilim adamları var mıdır? Bize yardım eder misiniz?
Ben Durağanlı bir Ziraat Mühendisi olarak elimden gelen her türlü yardımı ve ilgiyi göstermeye hazırım. Lütfedip bu yazımı cevaplarsanız sonsuz teşekkürlerimi sunarım. İlçemin zenginliklerinin ortaya çıkmasını ve insanlık kültür mirasına katkılarının görünmesini ve turizmin gelişmesini istiyorum. Yardımlarınızı esirgemeyiniz lütfen. Size çok ihtiyacımız var.
Teşekkürler
sinoplum@gmail.com
İbrahim IRMAK
Ziraat Mühendisi
Durağan Tarım İlçe Müdürlüğü |